BUTRINTI

Një vizitë në qytetin e lashtë të Butrintit është një tjetër nevojë kur udhëtoni në afërsi të Sarandës. Butrinti përshkruhet si një mikrokozmos i historisë evropiane pasi ekspozon mbetjet e shumicës së perandorive të mëdha të zonës, duke përfshirë rrënojat greke, romake, bizantine dhe osmane. Informacioni për qytetin është i paraqitur mirë në broshurat angleze dhe shqiptare të cilat shpërndahen në hyrje, gjithashtu çdo vend i rëndësishëm ka një shenjë me fakte dhe datë historike për t’i ndihmuar vizitorët të kuptojnë atë që po shohin. Gjëra interesante për të parë në Butrint përfshijnë amfiteatrin grek (të rimodeluar më vonë nga romakët), pagëzimi, katedralja, porta e luanit dhe muzeu, i cili përmban shumë artefakte interesante që gjenden në zonë. Butrinti është një nga disa vende në Shqipëri që u mbajt jashtë kufijve të publikut të gjerë gjatë periudhës komuniste. Qyteti u bë një destinacion turistik për të huajt për t’u vizituar, por qytetarët shqiptarë nuk u lejuan për shkak të frikës se do të përpiqeshin të arratiseshin duke notuar në distancë të shkurtër drejt Greqisë.

KOMPLEKSI SINAGOGË

Të vendosura në afërsi të Bashkisë së Sarandës, këto rrënoja tregojnë se në shekullin e 5-të pas Krishtit,  kishte një komunitet të madh hebre me emrin Oncheasmos (emri i lashtësisë  për Sarandën). Gjithashtu gjendej dhe një qendër komunitare dhe një shkollë përveç veprimtarive fetare.

Dyshemetë kanë shumë mozaikë të ndryshëm, përfshirë kafshë dhe gjithashtu një menorah dhe simbole të tjera hebraike, gjë që dëshmon se kjo ishte një sinagogë. Ndërtesat u shkatërruan ose nga një tërmet ose nga pushtimi sllave. Sinagoga u konvertua në një bazilikë gjatë shekullit të 6-të.

SYRI I KALTËR

Burimi mishëron ngjyrën e qartë dhe të gjallë blu e cila shihet në shumë prej trupave ujorë të Shqipërisë. Mënyra në të cilën uji i flluska deri në sipërfaqe ndihmon në krijimin e iluzionit të syrit, me qendrën e errët të ngjyrave dhe ujin blu rrethues që shfaqet si iris. Burimi është raportuar të jetë rreth 45 metra e thellë, por disa thonë se shkon edhe më tej.

Gjatë periudhës komuniste të Shqipërisë, Syri i Kaltër ishte një nga disa vende të rezervuara vetëm për elitën komuniste për t’u vizituar dhe ishte mbajtur jashtë kufijve për publikun e gjerë.

KSAMILI

Për të shijuar me të vërtetë notin dhe diellin ndërsa jeni në Sarandë, është me të vërtetë e nevojshme të kaloni të paktën një ditë në Ksamil. Ka disa plazhe nga të cilat është e mundur edhe të notosh në një nga ishujt e afërt. Varkat me pedale janë në dispozicion me qira, ose  ju mund të paguani për të marrë një varkë ju për të shkuar në një nga ishujt që janë pak më larg.

Gjithashtu ka restorante të afërta të cilat shërbejnë peshk të freskët dhe midhjet nga liqeni i Butrintit. Ju mund të shkoni në Ksamil duke ndjekur rrugën drejt Butrintit.

MANASTIRI I 40 MARTIRËVE

Manastiri i 40 Martirëve i referohet të njëjtës histori ku “Saranda” moderne mori emrin e saj (Saranda do të thotë “40” në greqisht). Ky manastir u ndërtua në shekullin e 6-të, pastaj u modifikua për një periudhë prej disa qindra vjetësh. Ajo përbëhet nga dy nivele, por ajo e sipërme u shkatërrua gjatë Luftëssë Dytë Botërore.

Manastiri u ndërtua në nder të 40 martirëve të krishterë (ushtarë romakë) të cilët u dënuan me vdekjen në Siberi, pasi ata nuk pranuan të hiqnin dorë nga feja e tyre. Vizitorët mund të hyjnë në manastir me leje nga bashkia e Sarandës.